Küresel teknoloji tedarik zinciri, Katar'daki enerji tesislerine yönelik son saldırılar nedeniyle benzeri görülmemiş bir krizle karşı karşıya. Şubat ayı sonunda QatarEnergy'nin Ras Laffan Endüstri Şehri'ndeki tesislerine düzenlenen saldırılar, dünyadaki sadece iki yarı iletken sınıfı helyum üreticisinden birini devre dışı bıraktı. Bu gelişme, küresel helyum arzının yaklaşık %30'unun birkaç gün içinde piyasadan silinmesine neden oldu.

Helyum Fiyatlarında Rekor Artış ve Tedarik Sıkıntısı

Hürmüz Boğazı'ndaki ticari nakliye ablukasıyla birleşen bu durum, helyum fiyatlarının %40 ile %100 arasında artmasına yol açtı. Helyumun kritik önemi, özellikle yarı iletken üretiminde ortaya çıkıyor. Üretim süreçlerinde helyumun yerine geçebilecek alternatif gaz bulunmaması, tedarik krizini daha da derinleştiriyor.

Yarı İletken Üretiminde Helyumun Vazgeçilmez Rolü

Yarı iletken endüstrisi için helyum, üretim sürecinin ayrılmaz bir parçası. Özellikle 7 nanometrenin altındaki çiplerin üretiminde kullanılan ASML'nin EUV litografi makinelerinin soğutulmasında helyum kullanılıyor. Helyumun yüksek termal iletkenliği ve kimyasal olarak inert yapısı, bu makinelerin kirlenmeden soğutulmasını sağlıyor. Uzmanlar, yonga plakalarının soğutulması ve vakum odalarındaki sızıntı tespiti için helyuma alternatif bulunmadığını vurguluyor.

Sabit Disk Üretiminde de Helyum Kıtlığı Etkili Oluyor

Helyum kıtlığı sadece çip üretimini değil, sabit disk (HDD) pazarını da tehdit ediyor. Günümüzde 10 TB ve üzeri kapasiteye sahip veri merkezi odaklı sabit disklerin büyük çoğunluğu, iç gaz olarak helyum kullanıyor. Helyumun havadan yedi kat daha az yoğun olması, dönen plakalar üzerindeki sürtünmeyi azaltarak daha fazla disk plakası yerleştirilmesine olanak tanıyor. Mevcut yüksek talep ve kapasite sorunları, bu tedarik sıkıntısıyla birlikte fiyatları ve üretim planlarını zorlaştırıyor.

Tedarik Zincirindeki Riskler ve Gelecek Senaryoları

Katar'daki üretimin kesintiye uğraması, diğer büyük helyum üreticileri olan ABD ve Rusya'ya dikkatleri çevirdi. Ancak ABD'nin üretiminin büyük kısmı iç piyasada tüketilirken, Rusya'nın Amur Gaz İşleme Tesisi yaptırımlar ve teknik sorunlar nedeniyle tam kapasiteyle çalışamıyor. Çip üreticileri helyumu mutlak sıfıra yakın sıcaklıklarda özel kaplarda saklamak zorunda ve stoklar genellikle sınırlı süreyi kapsıyor. Bu nedenle, Katar'a yüksek bağımlılığı olan ülkeler en çok etkilenebilir. Öte yandan büyük çip üreticilerinin birkaç aylık helyum stoğu bulunuyor.

Yapay Zeka Çiplerine Öncelik Verilebilir

Analistler, helyum kıtlığının devam etmesi durumunda çip üreticilerinin tüketici odaklı ürünler yerine yüksek kar marjlı yapay zeka donanımlarına öncelik verme ihtimalinin arttığını belirtiyor. Bu gelişme, teknoloji sektöründe yeni bir önceliklendirme ve strateji değişikliğine işaret ediyor.

Kaynak: tomshardware.com